RECENSIE ARTVARK & NTJAM ROSIE

Zondag 25 maart 2018  I Windkracht 13 I ca. 60 bezoekers

Het was een mooie lentezondag met zon en er was veel volk op de been, want er was ook van alles te doen in Den Helder. Toch bleef het nog wat fris voor de tijd van het jaar. Maar in Windkracht 13 kwamen bijna zestig belangstellenden bijeen om zich te laven aan de warmte, die muziek kan brengen. En dat bleek na afloop een heel goede keus te zijn geweest, want het saxofoonkwartet Artvark en zangeres Ntjam Rosie brachten Windkracht 13 in een warme gloed en een bijna euforische roes.

Een bijzondere formatie in de jazz, zo’n saxofoonkwartet. Ja, we kennen het fenomeen uit de klassieke muziek, met strijkers en blazers. Maar in de jazz……zonder drums of piano? Is er dan nog wel iets van groove? Gaat het nog wel swingen? Ja hoor, zo bleek al gauw: al die elementen kunnen ook opgeroepen worden met behulp van een bariton-, een tenor- en twee altsaxofoons. Peter Broekhuizen leidde de groove met knorrende, maar dwingende riffs, de tenor van Mete Erker bracht syncopische accenten, terwijl de twee alten van Bart Wirtz en Rolf Delfos afwisselend en gezamenlijk de melodische thema’s verzorgden.

 

 

 

 

 

 

 

 

De heren speelden akoestisch, zonder enige versterking en hun samenspel klonk onweerstaanbaar mooi. Prachtig, die harmonische samensmelting van de rieten. Bij zachte passages hoorde je soms ook het ritselen en rafelen als van een frisse bries door de kragen van de waterkant.

Het sterke van Artvark is dat ze heel afwisselend hun partijen wisselen: soms spelen de twee alten hun partij unisono en even later hoor je de tenor en een alt samenspannen. Daarbij wisselen ze ook voortdurend van plaats op het podium, hetgeen voorkomt dat het een statisch optreden wordt. Dat is ook het grote voordeel van hun aanpak zonder bladmuziek, ze spelen alles ‘uit het bolletje’. Erg knap is het dan ook, dat er helemaal niet zichtbaar wordt afgeteld of de maat wordt gewezen en het samenspel desondanks messcherp blijft. Meestal begint een van de heren met de opbouw van een stuk, zoals bij de ‘John Lee Hooker shuffle met Arabische kwartnoten’. Peter Broekhuizen begint met de basale blues riff in het laag, waarbij hij ook heel knap met veel boventonen hijgerige contrasten speelt en waarover Erker en Wirtz ritmische akkoorden spelen, waarop Delfos met op zijn mondstuk, waarvan de hoorn is losgekoppeld de typische oosterse glijdende kwartnoten speelt, door zijn wijsvinger er in heen en weer te halen. Ja hoor, hier werd gevingerd! Zo’n effect als bij een trekfluit. Toen hij zijn hoorn weer had aangekoppeld maakte hij zijn solo af op Traneske wijze. Want naast het fantastische samenspel lieten de heren een voor een zien, wat voor klasbakken het zijn, ook individueel.

Zo speelde Bart Wirtz geweldige solo’s, waarbij hij zijn alt liet afdalen in de verste uithoeken en spelonken van het geluidspectrum, van schrille ‘wanhoopskreten’ tot fluweelzachte ‘koesteringen’. Heel fraai. Artvark speelt ook met stemmingen; de harmonische, soms pastorale weldadigheid wordt soms bruusk doorbroken of afgerond met schrille ‘mol tien’ akkoorden en solo’s die even lekker wrang piepen en knorren. Dat er ook zonder te blazen muziek zit in saxofoons hadden we niet kunnen bevroeden, maar Artvark liet zien en horen dat dat wel degelijk mogelijk is in het korte stuk Breath In Breath Out. Curieus en grappig.

Na de pauze kwam zangeres Ntjam Rosie op het podium en al gauw bleek dat zij haar prachtige fysieke uitstraling niet nodig had om indruk te maken, want zij voegde met haar mooie stem een extra dimensie toe aan het instrumentale kwartet. Zij zong afwisselend in het Engels, Frans en Bulu. De laatste is de taal waarmee ze opgegroeid is in haar geboorteland Kameroen. Maar vooral het gebruik van haar stem als vijfde instrument was een fantastische aanvulling en meerwaarde en leverde voor uw recensent een aantal echte kippenvelmomenten op.

Het concert evalueerde in deze prachtige lange tweede set naar magische hoogten. We proefden, roken en zagen Afrika en haar felle kleuren in een eigen lied van Ntjam, waarin Artvark met tamboerijn begeleiding van de zangeres de heupen losgooide in een heerlijk repeterende groove.

Ntjam Rosie vertelde onder fraaie begeleiding van haar Artvark-mannen haar levensverhaal als economisch vluchteling: van Kameroen naar Maastricht en Rotterdam, wat haar een ‘zachte G’ en een ‘harde T’ opleverde, als inleiding voor een eigen lied over de vluchtelingenproblematiek. Artvark ging ook nog even op de olijke toer met behulp van tuinslangen, maar dat deed niets af aan de intensiteit, de warmte en de kracht van de muziek.

Een van de hoogtepunten van het concert – en dat waren er vele – vond ik de lange solo, die Mete Erker als intro speelde, waarbij hij met behulp van boventonen zijn tenor metalig vervormd liet loeien. Hierbij speelde hij een notenreeks in het middenregister, terwijl hij zichzelf tegelijkertijd begeleide met lage stoten uit de onderbuik van zijn instrument.

Na het laatste funky swingende stuk dwong het enthousiaste publiek met een staande ovatie een welverdiende toegift af, die de musici dankbaar aanvaarden. Dit concert was niet alleen een ontdekkingsreis, maar ook een hoogmis……..

Tekst Gerard Hoekmeijer – Foto’s Fred Geldermans

OP EXPEDITIE MET ARTVARK & NTJAM ROSIE

Zondag 25 maart 2018 – Windkracht 13
Foto Lenny Oosterwijk
OP EXPEDITIE MET ARTVARK EN NTJAM ROSIE
Jazzgenootschap Nieuw & Diep biedt de muziekliefhebbers in de Kop van Noord Holland (en verder) een avontuurlijke ontdekkingsreis aan naar nog onontgonnen muzikale gebieden. Hiervoor zijn het saxofoonkwartet Artvark en zangeres Ntjam Rosie uitgenodigd voor een optreden in Windkracht 13 in Den Helder op zondag 25 maart a.s.
Artvark bestaat uit de gerenommeerde rietblazers Rolf Delfos, Bart Wirtz (beiden altsax), Mete Erker (tenorsax en Peter Broekhuizen (baritonsax). Deze heren hebben 12 jaar geleden dit kwartet opricht om hun muzikale horizon te verbreden en wat meer buiten de gebaande jazzpaden te treden. Daarin zijn zij glansrijk geslaagd. Nationaal en internationaal word Artvark gewaardeerd voor hun projecten, die alle het karakter hebben te verbinden en grenzen te slechten. Zo werkten ze samen met de Deense post-rockband Efterklang, met acteur John Buijsman en klassiek sopraan Clarence McFadden (“Sly Meets Callas”).
Op het podium geen standaards met notenpapier maar musici in beweging, zodat de muziek ook 3-D achtigproporties krijgt. De heren improviseren en harmoniëren volop, maar zorgen ook – o.a. met behulp van elektronica en effecten – voor groove en puls.
Dat wordt helemaal duidelijk in hun samenwerking met de Nederlands/Kameroense zangeres Ntjam Rosie, getiteld “Homelands”.
Ook Ntjam Rosie zit niet stil op haar stiel in de souljazz en gospel hoek, maar ontpopt zich bij Artvark met haar stem als 5e instrument, als stemkunstenares. Zij vult de saxofoonpartijen aan met stempercussie (‘human beatbox’) en afwisselend in Frans, Engels en Bulu (haar oorspronkelijke taal) voorgedragen teksten (‘spoken word’). Samen gaan ze op zoek naar verbinding van de Afrikaanse traditie, via moderne (Kameroense) artiesten als Manu Dibango en Richard Bona met de westerse jazz en soul.
Met dit project oogstten ze al veel succes in de Nederlandse theaters. In Windkracht 13 brengen zij hun show nu kleinschalig en intiem, hetgeen nog een extra dimensie aan het optreden zal geven. Allemaal ingrediënten die garant zullen staan voor een bijzondere luisterervaring.
Zondag 25 maart 2018; Windkracht 13; aanvang: 15:00 uur; zaal open: 14:00 uur; entree: € 15  <23jr: € 10 , Voorverkoop €2,50 korting
DIT IS EEN LUISTERCONCERT 

RECENSIE TINI THOMSEN MAXSAX

Zondag 18 februari 2018; Windkracht 13; ca. 120 bezoekers.

Een betere opening van het jazzseizoen had Nieuw & Diep zich niet kunnen wensen. Het was zondagmiddag lekker vol in Windkracht 13 en in het opgewekte geroezemoes van het publiek vooraf weerklonk een gevoel van hoge verwachting.

Misschien was het vroege voorjaarszonnetje hier debet aan, als een voorbode van nieuw leven. Niet geheel toevallig – zo leek het – liepen er zomaar ook veel vaders, moeders, opa’s en oma’s rond met hun prille nazaten, die zo al vroeg werden ingewijd in de geheimen en rituelen van livemuziek.

Vanaf de eerste maten al, wist je dat het goed zat met deze band. De frêle frontvrouw stak maar net uit boven haar grote hoorn, maar gaf met een paar donker ronkende riffs direct haar visitekaartje af. Tini Thomsen vormt met haar barritonsax een twee-éénheid, die met klare noten haar uitstekende band leidt naar grote hoogten. MaxSax bleek een veelzijdige band en vooral een echte groove squad te zijn. De voortstuwing wordt geleverd door drummer Joost Kroon, die samen met basgitarist Mark Haanstra een krachtige funky fundering legt onder het zelfgeschreven materiaal van de groep.

Tijdens een als ‘wereldpremière’ aangekondigde blues wals, bleken ze trouwens ook subtiel te kunnen spelen en tijdens de fraai meeslepende altsaxsolo van Nigel Hitchcock had de band veel lol met de strak getimede breaks, die ook nog een keer (expres?) fout ging. In dit nieuwe stuk etaleerde Thomsen haar nieuwe speeltje, een loopstation, waarmee je frasen ingespeelde noten kunt laten doorspelen, terwijl je daar weer een laag overheen speelt. Dit resulteerde in fraai harmonisch gelaagde orkestrale passages, voortgebracht door slechts één bariton sax. Heel mooi wordt het dan als de ingespeelde riffs plotseling gaan swingen: daar kan Hitchcock dan weer lekker overheen soleren.
Omdat Thomsen en Hitchcock privé ook partners zijn, is er niet veel fantasie voor nodig om ze deze duetten in de slaapkamer te zien repeteren.

De Amerikaanse gitarist Tom Trapp bespeelde zijn Gretch gitaar vooral ten dienste van de groep, maar kreeg gelukkig veel ruimte om ook solistisch uit te pakken. Dat deed hij met verve, met zijn uit dampige moerassen door galm en echo opgetrokken geluid, gierde hij al wah wah-end langs verre spacy einders om pas na lange virtuoze vluchten te landen.
Ondertussen zijn we allang overtuigd van het meesterschap van Tini Thomsen, die een eerste klas ambassadeur is voor haar instrument. Want wat een prachtige geluiden komen er uit die grote toeter! Zij knort en ronkt gemeen en donker en samen met het ritmetandem levert dat pure stonerrock op. Solistisch speelt zij kort en bondig, maar zeer inventief en met veel smaakvol gedoseerde kracht. De Engelse altsaxofonist Hitchcock is wat mij betreft een ware revelatie op zijn instrument, dat fraai contrasteert, maar ook prachtig mengt met dat van zijn partner. Je hoort in zijn spel flarden Coltrane en in enkele ingehouden passage doemde bij mij herinneringen op aan zijn legendarische landgenoten van Soft Machine.

Bijzonder overtuigend was Joost Kroon tijdens deze ‘thuiswedstrijd’ bij zijn schoonouders Els en Leo in Den Helder. Hij is niet voor niets een van de meest spelende slagwerkers van ons land. Maar op deze mooie zondag leek hij er nog een schepje bovenop te doen. Misschien was hij extra geïnspireerd door de aanwezigheid van zijn jonge zoontje, dat met blozende wangetjes en – heel verstandig ouderschap – oor beschermers, de verrichtingen van pa onderging. Wat een ongenaakbare en soms brute power! In zijn solo’s balt al die kracht zich samen om in een reeks feilloos virtuoze fills en breaks tot ontlading te komen.

Tini Thomsen’s MaxSax is een heerlijke band, die stevige, toegankelijke, ‘aardse’ en ook dansbare muziek voortbrengt: jawel, muziek voor body & soul. Het was trouwens aardig en ook veelzeggend, dat jazzscribent en collega baritonsaxofonist Koen Schouten (The Jigg) met zijn (schoon)ouders en kinderen naar Nieuwediep was afgereisd om MaxSax te beluisteren. Hij was er mede getuige van dat Tine Thomsen – naast haar uitstekende spel – ook een charmante podiumpersoonlijkheid bleek te zijn, die op ongedwongen wijze haar band leidde. En nu maar afwachten of er meer baritonsax meisjes op de podia zullen verschijnen.

Tekst Gerard Hoekmeijer / Foto’s Joop van de Water en Fred Geldermans

 

NIEUW&DIEP BEGINT 2018 MET TINI THOMSEN

Zondag 18 februari 2018 I Windkracht 13

Jazzgenootschap Nieuw & Diep begint 2018 met ‘een misthoorn, die de dichtste mist in een paar ademteugen doet verschrompelen’. Althans, zo wordt het spel van Tini Thomsen op de bariton sax omschreven, in de linernotes van haar album “The Long Ride”. Het is bijzonder dat een vrouw het grootste exemplaar van de saxofoonfamilie bespeelt, want de meest bekende rietgrieten bespelen de alt.

Zij heeft haar eigen band “MaxSax” samengesteld uit musici, die haar passie delen. Op drums heeft zij ‘mastermetronoom’ Joost Kroon weten te strikken, die samen met bassist Mark Haanstra garant staat voor een krachtige groove. Gitarist Tom Trapp is hier nog niet zo bekend, maar is een klasbak eerste klas, die steeds met zijn gitaar de confrontatie opzoekt: wie knort en scheurt hier het hardst, lijkt hij te willen zeggen. Als toefje op deze hete brij heeft Thomsen Nigel Hitchcock in de band opgenomen, die – geloof het of niet – op de altsax speelt.

Tini Thomsen houdt van improvisatie, maar zij is niet het type van de virtuoze, toonladders vretende muzikant. Zij houdt van de klare lijn van de bariton sax: laag, grondig en gemeen. Bovendien mag er gewoon gedanst worden. En die altsax….

Zondag 18 februari 2018 I Windkracht 13 I Zaal open 14.00 uur I Aanvang 15.00 uur I Entree €15,– I <23 jr € 10 I Voorverkoop €2,50 korting

RESERVEER KAARTEN

RECENSIE KRUIDKOEK

Zondag 24 december 2017; Windkracht 13; ca 50 bezoekers

Een ‘kruidige kerst met Kruidkoek’ had stichting Nieuw & Diep ons beloofd, en – om met de deur in huis te vallen – het was zeker kruidig, het optreden van het bandje Kruidkoek uit Amsterdam en omstreken. Jonge gasten nog, met alle leuke kanten die daar bij horen. Want vanaf het begin brachten zij het publiek in Windkracht 13 in de juiste sfeer, wat dat ook moge zijn.

De middag begon natuurlijk al goed toen bekend werd gemaakt dat Nieuw & Diep weer twee jaar vooruit kan als jazzpodium door de toekenning van een subsidie van het Nederlands Fonds voor Podiumkunsten.

De voorzitter van de club sprak in zijn aankondiging van de band de hoop uit weer even verlost te zijn van ‘slappe kerstliedjes’, maar werd door drummer en bandspreekstalmeester Bram Knol direct van zijn illusie verlost met de mededeling dat ‘we speciaal voor vandaag wat kerstliedjes hebben ingestudeerd’. Dat bleek echter alleszins mee te vallen. De heren waren overigens wel passend gekleed in truien met rendieren en aanverwanten.

 

Els Ellen van Windkracht 13 had de sfeer trouwens goed ingeschat en overal schaaltjes met kruidkoek neergezet, die gretig aftrek vonden bij de bezoekers, hoewel ik wel een klacht hoorde over het ontbreken van de roomboter. Maar ja, zoiets kun je altijd wel verwachten in ons Hollandse laagland……..
De smaken kunnen verschillen over kruidkoek, maar over de verrichtingen van deze band waren vrijwel alle verzamelde liefhebbers het eens: die waren top! Het is heerlijk om zo’n stel jonge gasten ogenschijnlijk ongedwongen te zien musiceren. Lekker los en vrij, zo straalden ze het uit….maar ondertussen werd er wel degelijk loei strak gespeeld in toch vooral ook ritmisch behoorlijk gecompliceerde liedjes. Want dat is het meest opvallende kenmerk van Kruidkoek: het continu wisselen van maatsoort en tempo.

Daardoor ook speelde de uitstekende drummer Bram Knol een hoofdrol, als dirigent, die zijn bandleden steeds uitdaagde hem te volgen. En dat deden ze met flair en het leek wel of ze onder elkaar steeds een feestje vierden als het ook weer was gelukt: ‘…ha, ha, we zijn nog steeds bij de les, ons krijg je niet gek…..’zoiets.

 

Ondertussen konden we genieten van lange messcherp unisono gespeelde notenlijnen van gitarist Tijmen Kooiker en altsaxofonist Nick Feenstra. Imponerend uitgevoerd en bovendien fraai klinkend. Ondertussen speelde bassist Reindert Kragt een perfecte verbindingspartij tussen de drums en de anderen, heel melodieus ook, soms contrapuntisch, maar soms ook fraai tweestemmig met de altsax.
Zo is Kruidkoek niet alleen ritmisch spannend maar ook harmonisch gelaagd.

De ‘liedjes’ zoals Bram Knol ze steevast aankondigde waren vaak vrij kort, of ze leken zo vanwege de vele verrassende wendingen. Heel fraai was het lied “Twee Cowboys”, waarin de ontmoeting van twee ‘desperado’s in the dessert’ werd geschetst. De paarden liepen in een rustige galop totdat de twee elkaar plotseling in het oog kregen toen zij de kale en hete zandvlakte hadden bereikt…..het tempo plots vertraagde en met Morricoonse vegen de spanning werd ingebracht en tot grote hoogten werd opgevoerd. Filmisch, maar sommigen hoorden ook flarden Pink Floyd. Anderen hoorden zelfs symfonische rock a la Marillion….Deze referenties werden waarschijnlijk opgeroepen door het ruime gebruik van galm en echo effecten.

Kruidkoek speelt jazzrock, maar ondanks alle mogelijke referenties, klinkt de muziek anno 2017 tintelfris. Ook solistisch maakten de heren indruk, vooral saxofonist Feenstra liet zijn sax soms vervaarlijk langs het zwerk en de afgrond zwenken. Gitarist Kooiker is veruit de coolste gitarist van dit moment en bespeelt zijn lichtblauwe Telecaster met een jaloersmakend gemak.

Het werd toch nog een beetje kerstmis, bij de solo van bassist Kragt, toen zijn kompanen Knol en Feenstra hem begeleidden met de tamboerijn. Tingelingeling…..de arrenslee kwam toch nog even voorbij…….
De band speelde louter eigen composities, waarvan er flink wat van de hand van bassist Reindert Kragt. Zijn compositie “Vacuümcleaner” werd door de band passend vertaald als “Kruimeldief” en dat leverde een van de hoogtepunten op. Tja, die titels van Kruidkoek: “Pardon Mevrouw, Uw Snor Staat In Brand”, “De Vliegende Zweep”, “Luchtig Beslag”. Het is soms een beetje melig, studentikoos, HAVO humor, maar ach, we zijn allemaal jong geweest en in het geval van Kruidkoek mag het allemaal. Een heerlijke band deze Kruidkoek.

Uw recensent kan zo weer heel wat weeïge kerstdeunen aan…….en met een opgefrist gemoed de jaarwisseling ingaan

Tekst Gerard Hoekmeijer / Foto’s Fred Gelderman