RECENSIE ARTVARK & NTJAM ROSIE

Zondag 25 maart 2018  I Windkracht 13 I ca. 60 bezoekers

Het was een mooie lentezondag met zon en er was veel volk op de been, want er was ook van alles te doen in Den Helder. Toch bleef het nog wat fris voor de tijd van het jaar. Maar in Windkracht 13 kwamen bijna zestig belangstellenden bijeen om zich te laven aan de warmte, die muziek kan brengen. En dat bleek na afloop een heel goede keus te zijn geweest, want het saxofoonkwartet Artvark en zangeres Ntjam Rosie brachten Windkracht 13 in een warme gloed en een bijna euforische roes.

Een bijzondere formatie in de jazz, zo’n saxofoonkwartet. Ja, we kennen het fenomeen uit de klassieke muziek, met strijkers en blazers. Maar in de jazz……zonder drums of piano? Is er dan nog wel iets van groove? Gaat het nog wel swingen? Ja hoor, zo bleek al gauw: al die elementen kunnen ook opgeroepen worden met behulp van een bariton-, een tenor- en twee altsaxofoons. Peter Broekhuizen leidde de groove met knorrende, maar dwingende riffs, de tenor van Mete Erker bracht syncopische accenten, terwijl de twee alten van Bart Wirtz en Rolf Delfos afwisselend en gezamenlijk de melodische thema’s verzorgden.

 

 

 

 

 

 

 

 

De heren speelden akoestisch, zonder enige versterking en hun samenspel klonk onweerstaanbaar mooi. Prachtig, die harmonische samensmelting van de rieten. Bij zachte passages hoorde je soms ook het ritselen en rafelen als van een frisse bries door de kragen van de waterkant.

Het sterke van Artvark is dat ze heel afwisselend hun partijen wisselen: soms spelen de twee alten hun partij unisono en even later hoor je de tenor en een alt samenspannen. Daarbij wisselen ze ook voortdurend van plaats op het podium, hetgeen voorkomt dat het een statisch optreden wordt. Dat is ook het grote voordeel van hun aanpak zonder bladmuziek, ze spelen alles ‘uit het bolletje’. Erg knap is het dan ook, dat er helemaal niet zichtbaar wordt afgeteld of de maat wordt gewezen en het samenspel desondanks messcherp blijft. Meestal begint een van de heren met de opbouw van een stuk, zoals bij de ‘John Lee Hooker shuffle met Arabische kwartnoten’. Peter Broekhuizen begint met de basale blues riff in het laag, waarbij hij ook heel knap met veel boventonen hijgerige contrasten speelt en waarover Erker en Wirtz ritmische akkoorden spelen, waarop Delfos met op zijn mondstuk, waarvan de hoorn is losgekoppeld de typische oosterse glijdende kwartnoten speelt, door zijn wijsvinger er in heen en weer te halen. Ja hoor, hier werd gevingerd! Zo’n effect als bij een trekfluit. Toen hij zijn hoorn weer had aangekoppeld maakte hij zijn solo af op Traneske wijze. Want naast het fantastische samenspel lieten de heren een voor een zien, wat voor klasbakken het zijn, ook individueel.

Zo speelde Bart Wirtz geweldige solo’s, waarbij hij zijn alt liet afdalen in de verste uithoeken en spelonken van het geluidspectrum, van schrille ‘wanhoopskreten’ tot fluweelzachte ‘koesteringen’. Heel fraai. Artvark speelt ook met stemmingen; de harmonische, soms pastorale weldadigheid wordt soms bruusk doorbroken of afgerond met schrille ‘mol tien’ akkoorden en solo’s die even lekker wrang piepen en knorren. Dat er ook zonder te blazen muziek zit in saxofoons hadden we niet kunnen bevroeden, maar Artvark liet zien en horen dat dat wel degelijk mogelijk is in het korte stuk Breath In Breath Out. Curieus en grappig.

Na de pauze kwam zangeres Ntjam Rosie op het podium en al gauw bleek dat zij haar prachtige fysieke uitstraling niet nodig had om indruk te maken, want zij voegde met haar mooie stem een extra dimensie toe aan het instrumentale kwartet. Zij zong afwisselend in het Engels, Frans en Bulu. De laatste is de taal waarmee ze opgegroeid is in haar geboorteland Kameroen. Maar vooral het gebruik van haar stem als vijfde instrument was een fantastische aanvulling en meerwaarde en leverde voor uw recensent een aantal echte kippenvelmomenten op.

Het concert evalueerde in deze prachtige lange tweede set naar magische hoogten. We proefden, roken en zagen Afrika en haar felle kleuren in een eigen lied van Ntjam, waarin Artvark met tamboerijn begeleiding van de zangeres de heupen losgooide in een heerlijk repeterende groove.

Ntjam Rosie vertelde onder fraaie begeleiding van haar Artvark-mannen haar levensverhaal als economisch vluchteling: van Kameroen naar Maastricht en Rotterdam, wat haar een ‘zachte G’ en een ‘harde T’ opleverde, als inleiding voor een eigen lied over de vluchtelingenproblematiek. Artvark ging ook nog even op de olijke toer met behulp van tuinslangen, maar dat deed niets af aan de intensiteit, de warmte en de kracht van de muziek.

Een van de hoogtepunten van het concert – en dat waren er vele – vond ik de lange solo, die Mete Erker als intro speelde, waarbij hij met behulp van boventonen zijn tenor metalig vervormd liet loeien. Hierbij speelde hij een notenreeks in het middenregister, terwijl hij zichzelf tegelijkertijd begeleide met lage stoten uit de onderbuik van zijn instrument.

Na het laatste funky swingende stuk dwong het enthousiaste publiek met een staande ovatie een welverdiende toegift af, die de musici dankbaar aanvaarden. Dit concert was niet alleen een ontdekkingsreis, maar ook een hoogmis……..

Tekst Gerard Hoekmeijer – Foto’s Fred Geldermans